پشتونستان، چالش سیاسی افغانستان و پاکستان

نام کتاب: پشتونستان، چالش سیاسی افغانستان و پاکستان نویسنده: محمد اسحاق فیاض ناشر: انتشارات معصومین محل نشر: قم، ایران موضوع : افغانستان - تاریخ , افغانستان - سیاست و حكومت , پشتونها 'پشتونستان؛ چالش سیاسی افغانستان و پاکستان' تازه ترین کار پژوهشی است درباره پشتونستان، منطقه ای در نوار مرزی پاکستان و افغانستان در آن سوی خط دیورند که از دیرباز موضوع مناقشه میان دو کشور بوده و در مواردی کابل و اسلام آباد را در آستانه رویارویی قرار داده است. محمد اسحاق فیاض نویسنده و روزنامه نگار، در این اثر تازه خود، نخست به پیشینه تاریخی پشتونستان و گستره زمینی آن پرداخته و در قسمت های بعدی کتاب جنبه های مختلف قضیه پشتونستان از تلاش برای کسب یک هویت سیاسی گرفته تا استقلال خواهی مردمان این سرزمین و نقش آن در روابط افغانستان و پاکستان بررسی کرده است نویسنده این کتاب، در سابقه قضیه پشتونستان به شورشهای استعماری در این منطقه پیش از آغاز جنگهای افغان و انگلیس اشاره کرده و در مرحله بعد، فقدان رهبری واحد، اختلافات قبیله ای و مقطعی بودن تلاشها را عوامل اصلی ناکامی قیام پشتونها در سومین مرحله این جنگها می داند. نویسنده در فصل سوم کتاب زیرعنوان پشتونستان ناکامی هویت سیاسی، اشاره می کند که تلاشهای سیاسی پشتونها برخلاف مبارزات مسلحانه آنان سابقه ای چندان طولانی ندارد و در این رابطه به عواملی چون حفظ ساختار قبیله ای و بی توجهی به توسعه اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی می پردازد. در ادامه این بخش، خان عبدالغفارخان اولین رهبر سیاسی پشتونهای ماورای خط دیورند و پیشگام مبارزه عدم خشونت در این منطقه خوانده شده که از نظر نویسنده، مردم پشتونستان با حضور وی در عرصه بازیهای سیاسی، وارد مرحله جدیدی در روند مبارزات آزادیخواهانه خود شده اند. در قسمتهای بعدی اشاره شده است که تلاش پاکستان برای پایان دادن به خودمختاری پشتونستان در سال ۱۹۵۵ با مخالفت شدید پشتونهای استقلال طلب روبروشد و این امر در نهایت واکنشهای خشونت آمیز مردمان این منطقه را به دنبال داشت. اما گذشت زمان و ایجاد تسهیلات اقتصادی و رفاهی در منطقه، تمایل پشتونهای ماورای خط دیورند را برای پیوستن به افغانستان تضعیف کرد. نویسنده پشتونستان؛ چالش سیاسی افغانستان و پاکستان، در فصل "افغانستان و مسئله پشتونستان"، مسئله خط دیورند و پشتونستان را در نیم سده گذشته مهمترین بخش استراتژی سیاسی افغانستان می شمارد و تشکیل دولت مدرن در این کشور را توأم با رشد گرایشهای ناسیونالیستی پشتونخواه می خواند، اما در عین حال معتقد است که این مسئله شکل یک هدف سیاسی را به خود نگرفت که دولت افغانستان آن را دنبال کند. در فصل پایانی کتاب زیر عنوان "پشتونستان، پارادوکس دو گرایش"، به رویدادهای بعد از سقوط طالبان، حضور جامعه بین المللی در افغانستان و جایگاه پشتونستان در این تحولات پرداخته شده و آمده است که در این دوره دو جریان متفات در منطقه جانی تازه یافته است: یکی رشد و احیای تدریجی ناسیونالیسم پشتون در افغانستان و دیگری تجدید ساختار گروه طالبان. نویسنده معتقد است که با شکل گیری دولت ملی در افغانستان به رهبری حامد کرزی، جریان ناسیونالیسم پشتون به صورت خزنده و آرام شروع به فعالیت کرد و تلاش نمود تا در کنار هماهنگی فرامرزی با گرایش مشابه در آن سوی دیورند، قدرت های کلیدی را در دولت به دست گیرد . در همین حال، جریان افراط گرایی اسلامی در ایالت سرحد پاکستان باردیگر تقویت شد تا در داخل افغانستان نفوذ کند. به نظر نویسنده این کتاب، دولتهای افغانستان پاکستان هرکدام بر اساس استراتژی خود به ترتیب از جریانهای اول و دوم حمایت کرده اند، اما رشد فزاینده افراط گری مذهبی شتابان تر و سریعتر از رشد جریان ناسیونالیستی یادشده بوده است. نویسنده در پایان چنین نتیجه گیری می کند که حل واقع بینانه مسئله خط دیورند و سرنوشت پشتونهای آن سوی خط، می تواند راهی برای کاهش بحران در روابط افغانستان و پاکستان و دست یابی به ثبات سیاسی در منطقه باشد. # پشتونستان_چالش_سیاسی_افغانستان_وپاکستان #پشتونستان #پښتونستان #خط_دیورند #دیورند #سرحدافغانستان_وپاکستان #پشتونهای_سرحد #پشتونها #محمداسحاق_فیاض #پنجاب #سازمان_استخباراتی #چالش_سیاسی_بین_افغانستان_وپاکستان #خان_عبدالغفارخان #پاچاخان